ÇAGDAS SILAH YA DA ZEHIR:UYUSTURUCU

*Uzm.Psk.Danisman Abdulkerim ISIK
Il Egitim ve Gençlik Komisyonu

Günümüzde gerek bir savas taktigi ve araci olarak gerekse oto kontrolünü kaybeden ve psiko-sosyal problemler yasayan toplumlarin intihari sayilan uyusturucu,özellikle gençligin nüfuz alaninda dinamiklesmektedir.Konu üzerinde durulurken teknik veri ve kavramlardan ziyade, anlasilmasi amaciyla yasanilan etki ve tahribatlari üzerinde durmaya çalisip bilimsel sonuçlarin açiklanmasina gayret edilecektir.
Artik,alkol ve uyusturucu madde bagimliligi,gençlige saplanan bir hançer gibi toplu ve tedavi edilemez derin yaralar açmaktadir.Uyusturucu yüzünden gençler ölüyor,aileler perisan oluyor.Üstelik,bu sorun,tüm dünya gençliginin sorunu ama,ne yazik ki tümüyle önlenemiyor.
Toplumda kariyer ve prestij sahibi nice genç kizlarimiz ve isadamlarinin uyusturucu illetine tutulduktan sonraki aci sonlarini,her gün basin-yayin ve medyada görmemek izlememek mümkün degildir.Uyusturucunun toplumu ahlaki bozukluklara,sosyal problemlere ve ekonomik çöküntülere ne kadar hizli götürdügünü bilmeyenimiz yoktur.Baslamasi kolay ve heyecanli ancak,sonu aci ve çok zor bir hadise.Öyle bir zehir ki hemen öldürmüyor; kurbani ile beraber çevresini ve tüm toplumu binlerce defa öldürüyor.
Özellikle gençler arasinda hizla yayilan bu zararli madde aliskanligi,günümüzde önemli tehlike sinyalleri vermektedir.Sevindirici olan,ilimizde konunun bu kadar büyük boyutlara ulasmamasidir.Ancak,tehlike sinyallerini dikkate almamak,gelecek için büyük bir yanilgiya düsmek olacaktir.Faciayi yasamis ye da yasiyor olmak,artik çözüm aramanin geciktigi ve yetersizlestigi anlamina gelir.
Zararli maddelerin barinagi olan bazi mekanlarin ve faaliyetlerin,toplumsal sorumlulugu bulunan herkes tarafindan hassasiyetle dikkate alinmasi ve yararli düzenlemelerin acilen yapilmasi önem tasimaktadir.Bu konuda,Adiyaman Rehberlik ve Arastirma Merkezi Müdürlügü”nün ilimizdeki gençler üzerinde yaptigi bir arastirmada “Gençligimizin Zararli Madde Bagimliligi ve Aliskanliklari” konusunun henüz tehlikeli bir boyutta yasanmadigi ancak,uyusturucuya zemin hazirlayan sigara,alkol,uçucu madde ve ilaçlar konusunda dikkate deger veriler elde edildigi görülmüstür.
Uyusturucu madde kapsamina:Esrar,Eroin,Morfin,Kokain,Barbütüratlar ve günümüzde bir çok etki ve özellige sahip ilaçlar girmektedir.Sözü edilen maddelerin saglik ve tedavi disinda kullanilmalari sonucu kontrolsüzlük baslamakta ve bu durum yikici tahribatlara yol açmaktadir.
Uyusturucu madde ve ilaçlar,duygu,algilama ve davranislarda yaptigi degisiklikler nedeniyle oldukça sik kullanilmaktadir.Eski çaglardan bu yana zararli maddeler,keyif verici, yatistirici ve uyusturucu olarak kullanilmaktadir. Zaman içerisinde bu maddelerin çesitlilik kazanmasina,ilaç endüstrisindeki gelismelerle dogal maddelerin yerini sentetik ürünlere birakmasina ragmen,bu maddelerin kullanimi ve amaçlari hiç degismemistir.Kötü kullanimlari sürekli problem olmustur.Bireyin kendisini hedef almayan toplumsal yasak ve önlemler de pek etkili olmamistir.
Ülkemizde,her yil uyusturucu kullaniminin arttigi ve kullanici yas ortalamasinin da sürekli düstügü;yani kullanicilarin giderek genç ve çocuklar arasinda yogunlastigi görülmektedir. Bati toplumlarinin daha yogun yasanan uyusturucu madde bagimliligi problemi,ülkemizde de ne yazik ki iç açici tablolar ortaya çikarmamaktadir.Gençlerin bu tuzaga düsmesine yol açan bireysel ve toplumsal dinamikler ele alinmali ve azimli bir mücadele sürdürülmelidir.
Gençler arasinda günümüzde en yaygin kullanilan uyusturucu,daha çok haplar seklinde ortalikta dolasmaktadir.Özellikle, Ecstasy olarak bilinen haplarin degisik türleri bulunmaktadir. Bunlar,kullanicilarinda büyümüs göz bebekleri ve terleme olarak belirti verirler.Yorgunluk,titreme ve gerginlik de sikça görülür.Uzun sürede,insan vücudunda, beyinde bazi kimyasal maddelerin açiga çikmasiyla islevsel bozukluklar,kalp atislarinda hizlanma ve düzensizlik, karaciger ve böbreklerde tahribat, ürolojik bozukluklar, yüzde kirmizi lekelerin olusmasi gibi olumsuz etkiler birakirlar.

*Adiyaman Rehberlik ve Arastirma Merkezi Müdürü

Zararli maddelerin bagimliligina zemin hazirlayan bazi çevresel ve kisisel faktörlerin de dikkate alinmasi gerekmektedir.Bunlar:
-Çocugun içinde bulundugu arkadas grubunda zararli maddelerin normal ve gayet siradan bir sekilde kullanimi,
-Çocuklarin küçük yaslardan itibaren büyüklerin dünyalarina girmeleri(Gece Hayati),
-Alkol ve diger maddelerin grup halinde iken kaynasma ve toplumsallasma gibi bahanelerle bir eglence araci olarak kullanilmasi,
-Söz konusu maddelerin,ruhsal gerilimleri geçici olarak azaltma etkileri nedeniyle özellikle sikinti hisseden çökkün insanlarin sikintilarini giderme araci olarak kullanilmasi,
-Yetersizlik,güvensizlik duygularini,çekingenligi ve utangaçligi ortadan kaldirmasi sebebiyle gençlerin öz güvenlerini geçici de olsa arttirmak ve rahat davranmayi saglamak amaciyla kullanilmasi,
-Davranis bozukluklarina sahip çocuk ve gençler,kullanici adayidirlar,
-Herhangi bir madde veya alkol kullananlarda,uyusturucu bagimliligi da sik görülür.
Bagimlilik kavramini,daha iyi anlasilmasi amaciyla su sekilde tanimlayabiliriz:Uzun süreli kullanim,birakma arzu ve istegi olmasina karsin bunu becerememe,kisinin toplumsal,ailevi ve mesleki hayatinda problem olusturma,maddeyi elde edebilmek için her türlü yola basvurma,kullanilan maddeye karsi vücutta tolerans gelismesi ve giderek artan miktarlarda madde kullanim zorunlulugu olarak görülür.
Madde bagimliliklari,farkli yollardan olusmaktadir.Bagimliligi genel olarak fiziksel ve psikolojik bagimliliklar olarak iki bölümde ele alabiliriz:
Fiziksel bagimlilik,kullanilan maddenin özellikle sinir sistemindeki dengeleri alt-üst etmesi ve bedenin bu yeni duruma adapte olmasi halidir.Madde alinmadigi ve bulunmadigi zaman birçok bedensel ve psikolojik belirtinin görüldügü ve genellikle sonu ölümle bitebilen vahim tablolar olusur.Fiziksel bagimlilikta maddenin zamanla artan dozajda alinmasi gerekir.Maddenin alinmamasi durumunda yoksunluk adi verilen ciddi belirtiler ortaya çikar.
Psikolojik bagimlilik ise kullanilan maddenin alinmamasindan dolayi psikolojik bozukluk halinin ortaya çikmasidir.Madde birakilmasinda genelde bedensel belirtiler görülmez.Bütün uyusturucu maddeler,yapisal özelliklerine göre güçlü fiziksel ve psikolojik bagimlilik yaparlar.
Çocuklarimiza sahip çikmak ve onlarla beraber mutlu bir hayat yasamak için,ailelerin çocuklarinin arkadas çevresini yakindan tanimasi,çocugun kimlerle düsüp kalktigini ve nerelerde vakit geçirdigini bilmeleri gerekir.Bunu yaparken de ajan tipi incelemelerden kaçinmali,çocuga karsi açik ve dürüst davranilmalidir.Öte yandan,getirilen sinirlama ve yasaklarin,ölçülü ve çocugun yasina uygun olmasi gerekir.Çocugun arkadaslarini tanimak için onun tüm telefonlarini dinlemek ve onu sürekli göz hapsinde tutmak hiç de uygun bir davranis degildir. Çocugun uyusturucu kullandigini ögrenen aile,panige kapilmadan,onun bunu niçin yaptigini belirlemeye çalismalidir.Nedenleri çok degisik veya bilinen birçok nedenden biri olabilir.Nedeni ne olursa olsun,yapilmasi gerekli en önemli sey,onu dinlemek ve yardim etmesi için bir uzmana basvurmaktir.
Fiziksel bagimlilik yapan madde ve ilaçlara tutsak olan kisilerin tedavisi için zamana ve asamali bir yaklasima ihtiyaç vardir.Bu yaklasimlarda amaç,bir yandan bagimlilik yapan maddenin fizyolojik etkisini ve ona karsi duyulan ihtiyaci azaltmak;öte yandan bagimlilik yapan maddenin alinmayisindan dogan yoksunluk belirtilerini ortadan kaldirmaktir.Ama,her halükarda uyusturucu madde kullaniminda tedavi orani oldukça düsük ve ölümcül sonuçlarla karsilasma ihtimali çok yüksektir.En önemli çözüm ve tedavi hiç baslamamaktir.
Sonuç olarak;ülkemizde zararli madde sorunlarinin her yönüyle ilgilenen,bu konuda çalisma ve arastirmalar yapan ve önerilerde bulunan disiplinli,ulusal bir komitenin olusmasi zaruridir.Bu komitenin ilgili kuruluslarla isbirligi içerisinde,toplumsal hayatimiza uygun programlarla çalismalarini gerçeklestirmeleri gerekmektedir.

Ülkemizde AMATEM,Üniversite Arastirma Hastahaneleri,Rehberlik ve Arastirma Merkezleri gibi farkli özellikteki kuruluslarin çalismalarinin organize ve disiplinli bir yapilanma ile bu konuda (Sigara-Alkol-Uyusturucu ve Zararli Aliskanliklar ile Mücadele) yeniden gözden geçirilmesi veya önemli yetkilerle donatilmis ulusal bir komitenin olusturulmasi üzerinde durulmalidir